ตื่นมาเจอความจริง กับ “การเลี้ยงช่อนทะเล” ตอนที่97
May 12 2026
จากความฝัน…วันที่อยากยกระดับ “ปลาช่อนทะเล” หรือที่คนจีนเรียก “ไหเหลย” ให้กลายเป็นปลามูลค่าสูงของทะเลไทย เราเคยเชื่อเต็มหัวใจว่า คนทะเล ถ้าคิดจะทำอะไรจริง ก็ทำได้
ช่วงนั้นรัฐส่งเสริมลูกพันธุ์ ปลาตัวเล็กขนาด 4 นิ้ว ราคาตัวละไม่ถึง 20 บาท กระชังหลายแห่งจึงเริ่มเลี้ยงกัน เพราะมันโตง่าย ตายยาก เนื้อดี และทำอาหารอร่อย ญี่ปุ่นเองก็รู้จักปลาแบบนี้ในชื่อ “ซุงิ” แต่เรากับคาวาชิม่าซัง พยายามสร้างภาพจำใหม่ให้ตลาดไทย เรียกมันว่า “คุโระ คัมปาจิ” ปลาตัวดำ เนื้อมันขาวหวาน และใส่เทคนิคเต็มที่ ทั้งการเจาะเลือด การบ่มเนื้อ และการจัดการหลังจับ เพื่อดึงรสชาติปลาให้ออกมาดีที่สุด
แต่ความจริงของตลาด…ไม่ได้โรแมนติกแบบนั้น แม้แต่ร้านอาหารญี่ปุ่นเอง ก็ยังรับปลานี้ได้ยาก เพราะการจัดการซับซ้อน เก็บได้ไม่นาน เนื้อเขียวง่าย และสุดท้ายลูกค้าก็ยังไม่คุ้นชื่อ เชฟต้องอธิบายมากกว่าปลาชนิดอื่น เราเริ่มเห็นว่า ต่อให้คุณภาพดีแค่ไหน ถ้าตลาดไม่เข้าใจ มันก็เดินต่อยาก
ครั้งหนึ่งเราไปงานแฟร์ที่ฮ่องกง เห็นนักลงทุนอเมริกันทำฟาร์มที่ไต้หวัน กระชังใหญ่ ระบบสวย ใช้ VR พาชมฟาร์มแบบล้ำมาก เรียกมันว่า cobia เปรียบเหมือน black salmon
วันนั้นเหมือนได้ไฟกลับมาอีกครั้ง เราจึงกลับมาพัฒนาระบบแช่แข็งและกระบวนการคุณภาพอย่างจริงจัง ถึงขั้นร่วมงานกับซาโจ้ ซากาโมโต้ และเฮียฟา ที่ TRS จังหวัดตรัง ใช้นวัตกรรมญี่ปุ่นเต็มระบบ
คุณภาพออกมาดีมาก…แต่ต้นทุนกลับสวนทางกับความจริงของตลาด ปลาช่อนทะเลเลี้ยง กลายเป็นต้นทุนสูงกว่าปลาทะเลธรรมชาติ ทั้งที่คนทั่วไปยังมองว่าปลาเลี้ยงควรถูกกว่า ต่างจากปลากะพงหรือปลาเก๋า ที่ของทะเลยังขายแพงกว่าได้ชัดเจน
สุดท้ายตลาดจึงเหลือภาพจำว่า ปลาช่อนทะเลกระชัง เหมาะกับงานเลี้ยง งานบุญ งานหมู่บ้าน ราคาขายหน้ากระชังอยู่ราว 180-220 บาท ขณะที่ “ปลาไอ้ช่อนทะเลในสะพานปลา ที่หน้าตาเหมือนกัน” ราคา120-180 บาทตามช่วงเวลา เหมาะกับตลาดทั่วไป
แต่พอเรามาทำปลาจากกระชังรวมค่าขนส่ง การจัดการ การดูแลหลังจับ และ yield ที่ต่ำ ความจริงคือกำไรแทบไม่เหลือ แค่เทียบการจัดการจับปลาจากปลาเลี้ยง มันแตกต่างกับการจัดการในสะพานปลา ต้นทุนต่างกันมาก
ท้ายที่สุด คนที่ได้ประโยชน์จากวงจรนี้มากที่สุด…อาจไม่ใช่คนเลี้ยงปลา แต่คือ “คนขายอาหารปลา” มากกว่าเสียอีก  หน่วยงานต่างๆที่ได้ประโยชน์ ถ้าอยากส่งเสริมไม่ต้องมาส่งเสริมให้คนมาเลี้ยง ควรไปส่งเสริมการตลาด สร้างการรับรู้ให้กับกลุ่มร้านอาหารให้นักทาน ควบคู่กันดีกว่า
อย่ามาหลอกชาวประมงให้เลี้ยงเลย … มันไปต่อไม่ได้..ผมคนนึงเคยพังมาแล้ว ถ้าตลาดดี ไม่ต้องกลัวเลยคนทะเล ฉลาด เก่งกว่าที่สุด ในการทำปลาให้ดี ได้เยอะๆ  ดูตลาดหมึกหอม เป็นตัวอย่าง…ไปสร้างการรับรู้ควบคู่กันไป
